Elektrik arızasında yapılacak ilk iş, can güvenliğini sağlamak ve arızanın evin içinde mi yoksa şebekede mi olduğunu anlamaktır. Yanık kokusu, kıvılcım veya su teması varsa ana şalter kapatılır ve arızalı noktaya dokunulmaz. Komşularda da elektrik yoksa arıza, Manavgat’ta Akdeniz Elektrik Dağıtım (AEDAŞ) şirketinin Alo 186 hattına bildirilir; elektrik yalnız sizin evinizde yoksa önce panodaki sigortalara ve kaçak akım rölesine bakılır. Sigorta çoğunlukla aşırı yük veya kısa devrede, kaçak akım rölesi ise akımın bir kısmı toprağa kaçtığında atar. Şebekeden kaynaklanan bir sorun cihaz yaktıysa dağıtım şirketine 30 gün içinde başvurulur. Sebebi şebeke işletmecisi veya dışsal olan bir kesinti kentsel bölgede 10 saati aşarsa uzun süreli kesinti tazminatı, başvuru beklenmeden ödenir.
Elektrik arızasında ilk ne yapılmalı?
Elektrik arızasında önce yanık kokusu, kıvılcım ve su teması gibi tehlikeler kontrol edilir, gerekiyorsa ana şalter kapatılır, ardından arızanın evde mi mahallede mi olduğuna bakılır. Elektrik arızasında yapılmaması gereken ilk şey, arızalı noktayı kurcalamaktır. Güvenli müdahalenin beş adımı aşağıdadır.
- Yanık kokusu, duman, kıvılcım veya su teması varsa arızalı noktaya dokunmayın ve panodaki ana şalteri kapatın. Pano veya elleriniz ıslaksa şaltere dokunmayın; elektriğin kesilmesi için AEDAŞ’ı (Alo 186), can güvenliği tehlikedeyse 112’yi arayın.
- Elektrik çarpan birine akım kesilmeden dokunmayın; şalteri kapatın ve 112’yi arayın.
- Komşularda, apartman merdiveninde ve sokakta elektrik olup olmadığına bakın.
- Elektrik yalnız sizde yoksa panodaki sigortaları ve kaçak akım rölesini kontrol edin; hangisinin aşağıda olduğunu not edin.
- Sigorta veya röle bir kez kaldırıldıktan sonra yine atıyorsa zorlamayın ve elektrikçi çağırın.
112, İçişleri Bakanlığına bağlı acil çağrı merkezlerinin tek numarasıdır; sağlık, yangın, polis ve jandarma ihbarları bu numaradan yapılır. Örneğin çamaşır makinesinin arkasından duman çıkıyorsa önce ana şalter kapatılır, makinenin fişine ancak elektrik kesildikten sonra dokunulur ve yangın belirtisi varsa 112 aranır.
Elektrik kesintisi mi, evdeki arıza mı nasıl anlaşılır?
Komşularda ve sokakta da elektrik yoksa sorun şebekededir ve AEDAŞ’a bildirilir. Elektrik yalnız sizin evinizde yoksa önce panoya bakılır. Bir sigorta veya kaçak akım rölesi aşağıdaysa sorun iç tesisatta ya da bir cihazdadır; hepsi yukarıdaysa sorun sayaçta veya bina bağlantısında olabilir ve AEDAŞ aranır. Manavgat dahil Antalya, Burdur ve Isparta’nın elektrik dağıtım şirketi AEDAŞ’tır. AEDAŞ; arıza, kesinti, gerilim düşüklüğü, sayaç değişikliği ve kaçak elektrik ihbarlarını Alo 186 çağrı merkezi, AEDAŞ 186 mobil uygulaması ve web formlarıyla kabul eder.
Planlı ve anlık kesintiler AEDAŞ Elektrik Kesinti Haritası’ndan sorgulanır. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) Elektrik Piyasasında Dağıtım ve Perakende Satış Faaliyetlerine İlişkin Kalite Yönetmeliği, kesintileri iki gruba ayırır. Programlanmış ve önceden duyurulmuş kesintiler “bildirimli”, diğerleri “bildirimsiz” kesinti olarak kaydedilir (md. 11). Duruma göre kimin aranacağı aşağıdadır.
| Durum | Olası kaynak | Kim aranır? |
|---|---|---|
| Sokakta ve komşularda da elektrik yok | Dağıtım şebekesi | AEDAŞ, Alo 186 |
| Elektrik yalnız sizde yok, panodaki sigortalar yukarıda | Sayaç veya binanın bağlantı hattı | AEDAŞ, Alo 186 |
| Panoda bir sigorta veya kaçak akım rölesi aşağıda | İç tesisat veya bir cihaz | Önce cihazları kontrol edin; tekrarlıyorsa elektrikçi |
| Işıklar sönükleşiyor, komşularda da aynı durum var | Şebeke gerilimi | AEDAŞ, gerilim düşüklüğü ihbarı |
| Tek bir priz veya lamba çalışmıyor | O hattaki bağlantı | Elektrikçi |
| Sayaç ekranı yanmıyor veya sayaç hasarlı | Sayaç | AEDAŞ, Alo 186 |
Binayı şebekeye bağlayan besleme hattı, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği md. 17’ye göre şebekenin bir parçasıdır ve dağıtım kuruluşuna aittir. Örneğin fırtınadan sonra yalnız sizin binanızda elektrik yoksa ve panodaki bütün sigortalar yukarıdaysa arıza büyük olasılıkla bina bağlantısındadır; bu durumda elektrikçiden önce AEDAŞ aranır.
Sigorta neden atar?
Sigorta, hattan geçen akım sigortanın değerini aştığında (aşırı yük) veya kısa devrede atar; sık atıyorsa aynı hatta fazla cihaz çalışıyor, bir cihaz arızalı ya da bir bağlantı bozuk demektir. Otomatik sigorta, kabloyu aşırı yüke ve kısa devreye karşı korur. Günlük dilde kaçak akım rölesine de “sigorta” denir; panoda üzerinde test butonu bulunan anahtar kaçak akım rölesidir.
Sigortanın atma biçimi nedeni hakkında ipucu verir. Sigortanın hangi durumda attığına göre olası nedenler ve yapılacaklar aşağıdadır.
| Durum | Olası neden | Evde güvenle yapılabilecek | Elektrikçi gerekir mi? |
|---|---|---|---|
| Çamaşır makinesi, fırın veya klima çalışırken atıyor | Aynı hatta birden fazla yüksek güçlü cihaz (aşırı yük) | Cihazlardan birini kapatıp sigortayı kaldırın | Tekrarlıyorsa evet; hatların ayrılması gerekebilir |
| Bir cihazın fişi takılınca hemen atıyor | Cihazda veya fişinde kısa devre | Cihazı fişten çekin ve kullanmayın | Cihaz servise gider; hat sağlamsa gerekmez |
| Hiçbir cihaz takılı değilken atıyor | Hatta kısa devre veya nem | Sigortayı kaldırmayı zorlamayın | Evet |
| Yağmurlu havada sigorta veya kaçak akım rölesi atıyor | Dış mekân prizi, aydınlatma veya buatta nem | O hattın sigortasını kapalı tutun | Evet |
| Evin ana sigortası atıyor | Toplam yükün fazlalığı veya ana hatta arıza | Büyük cihazları kapatıp bir kez deneyin | Tekrarlıyorsa evet |
Örneğin fırın, çamaşır makinesi ve su ısıtıcısı aynı mutfak hattına bağlıysa üçü birlikte çalıştığında sigorta atar; su ısıtıcısı başka bir hattaki prize alındığında sorun kalkar. Aynı sigorta cihazlar kapalıyken de atıyorsa sorun hattın kendisindedir.
Kaçak akım rölesi neden atar?
Kaçak akım rölesi, fazdan giden akımla nötrden dönen akım arasındaki fark rölenin anma kaçak akımını aştığında, yani akımın bir kısmı nemli bir hat, yalıtımı bozulmuş bir cihaz veya bir insan üzerinden toprağa kaçtığında atar. Elektrik Mühendisleri Odasının (EMO) yayımladığı “Kaçak Akım Koruma Şalterleri” makalesinde çalışma ilkesi “giren akım dönen akıma eşittir” diye özetlenir. Kaçak akım rölesi aşırı akım koruması yapmaz; bu yüzden röle attığı hâlde sigorta atmayabilir. Sigorta akımın büyüklüğüne, röle ise kaçağa bakar.
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği md. 18’e göre yapı bağlantı kutusuna (ana buat veya kofre) yangın koruma eşikli, sayaç kolon devrelerine hayat koruma eşikli koruma düzeni konulur. Bu maddeye aykırı tesise elektrik verilmez; çok basit tarım binaları, barakalar ve basit köy evleri bu kuralın dışındadır. Uygulamada hayat koruma eşiği olarak 30 mA, yangın koruma eşiği olarak 300 mA kullanılır. Rölenin çalışıp çalışmadığı üzerindeki test butonuna basılarak denenir; butona basıldığında röle atmıyorsa elektrikçiye kontrol ettirilir.
Kaçak akım rölesinin atmasına yol açan başlıca durumlar aşağıdadır.
- Banyo, balkon veya dış mekândaki priz ve buatlara su girmesi.
- Rezistansının yalıtımı bozulan şofben, çamaşır makinesi veya bulaşık makinesi.
- Çivi, vida veya kemirgen nedeniyle yalıtımı zarar görmüş kablolar.
- 30 mA’lik rölelerden sonra kullanılan çok uzun kablolar; EMO’ya göre bu kabloların kapasitif kaçakları ve yalıtım hataları göz ardı edilemez.
Örneğin röle yalnız çamaşır makinesi suyu ısıtmaya başladığında atıyor, makine fişten çekilince sorun kalkıyorsa kaçak büyük olasılıkla makinenin rezistansındadır ve makine servise gider.
Elektrik kesintisi cihazı yaktıysa ne yapılmalı?
Dağıtım sisteminden kaynaklanan bir kalite sorunu cihazınıza zarar verdiyse, zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren 30 gün içinde dağıtım şirketine, Manavgat’ta AEDAŞ’a başvurulur. Bu hak, Kalite Yönetmeliği’nin 26. maddesinden gelir. Tazmin için dağıtım şirketinin düzenlediği teknik raporun, hasarın dağıtım sisteminden kaynaklandığını tespit etmesi gerekir.
Dağıtım şirketi başvuruyu haklı bulmazsa bu kararı 10 iş günü içinde gerekçeli teknik raporla bildirir. Başvuru haklı bulunursa yolu dağıtım şirketi seçer. Onarımı üstlenirse başvurudan itibaren 3 iş günü içinde bildirir ve onarım, başvurunun haklı bulunmasından itibaren en geç 15 günde yapılır. Onarım masrafını ödemeyi seçerse 10 iş günü içinde bildirir ve faturanın ibrazından itibaren 5 iş günü içinde öder. Cihaz onarılamıyorsa rayiç bedel ödenir. Yanan cihaz için yapılacaklar aşağıdadır.
- Cihazı fişten çekin ve çalıştırmayı denemeyin.
- Kesintinin veya gerilim dalgalanmasının tarihini ve saatini not edin.
- Cihazın markasını, modelini ve varsa faturasını ayırın.
- 30 gün dolmadan AEDAŞ’a hasar tazmini başvurusu yapın ve başvurunun kayda geçtiğini gösteren numarayı veya belgeyi saklayın.
Kesinti yüzünden buzdolabındaki yiyeceklerin bozulması ise farklı bir durumdur. Kalite Yönetmeliği md. 27’ye göre elektriğin kullanılamamasından doğan üretim, mal ve hizmet kayıpları bu yönetmeliğin kapsamında değildir.
Elektrik kesintisi uzun sürerse tazminat ödenir mi?
Evet, bir kesinti kentsel bölgede 10, kentaltı bölgede 11, kırsal bölgede 12 saati aşarsa dağıtım şirketi, abonenin başvurusunu beklemeden uzun süreli kesinti tazminatı öder. Bu kural, kayıtlarda sebebi şebeke işletmecisi veya dışsal olarak geçen kesintilere uygulanır (Kalite Yönetmeliği md. 18). Yönetmeliğin 3. maddesine göre il merkezlerinin ve merkez, belde ve köyler dahil 2019 toplam nüfusu 50.000 ve üzerindeki ilçelerin merkez mahalleleri kentsel bölgedir. Diğer merkez mahalleler ile nüfusu 2.000 ve üzerindeki mahalleler kentaltı, nüfusu 2.000’in altındaki mahalleler ile köy ve mezralar kırsal bölge sayılır.
Bildirimsiz kesintilerin bir takvim yılındaki toplam süresi veya sayısı yönetmelikteki eşikleri aşarsa ayrıca yıllık kesinti tazminatı doğar; mücbir sebeple ve güvenlik nedeniyle yapılan kesintiler bu hesapta sayılmaz (md. 18). Yıllık kesinti tazminatı da başvuru gerekmeden ödenir. Tazminatlar, belirlendikleri tarihten sonraki 20 gün içinde ödeme bilgisi bulunan abonelere doğrudan ödenir; bu sürede ödenemeyen tutar faturadaki dağıtım bedelinden düşülür (md. 27). Dağıtım şirketi, abonenin tazminat hakkını kendi internet sitesinde sorgulayabilmesini sağlar. Tazminat tutarları yönetmelikte 2021 yılı için belirlenmiştir ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
Tüketimi çok düşük aboneler için istisnalar vardır. Kesintinin olduğu aylık okuma döneminde günlük ortalama tüketimi 1 kWh’in üzerinde olmayan aboneye uzun süreli kesinti tazminatı, yıl içinde tüketimi 365 kWh’in üzerinde olmayan aboneye de yıllık kesinti tazminatı ödenmez; okuma dönemi üç ay veya daha uzunsa uzun süreli kesintide sınır 75 kWh’tir (md. 18). Kış boyunca elektriği az kullanılan boş bir yazlık bu duruma girebilir.
Elektrik arızasında ne zaman elektrikçi çağrılmalı?
Sigorta veya kaçak akım rölesi kaldırıldıktan sonra yine atıyorsa ya da prizde ısınma, kararma veya yanık kokusu varsa elektrikçi çağrılır. Şebeke kaynaklı arızalar AEDAŞ’ın, evin içindeki arızalar elektrikçinin işidir. Elektrikçi gerektiren durumlar aşağıdadır.
- Sigorta veya kaçak akım rölesi cihazlar ayrıldığı hâlde atmaya devam ediyor.
- Priz, fiş veya anahtar ısınıyor, kararıyor ya da çıtırtı sesi geliyor.
- Test butonuna basıldığında kaçak akım rölesi atmıyor.
- Panoda kaçak akım rölesi yok veya pano eskimiş, sigortalar sık değiştiriliyor.
Elektrik Tesisatçısı (Seviye 3), Mesleki Yeterlilik Kurumunun (MYK) belge zorunluluğu kapsamındaki meslekler arasındadır; ustadan MYK belgesini göstermesi istenebilir. Örneğin mutfaktaki bir prizin kapağı kararmış ve fiş takılınca ısınıyorsa priz ve bağlantısı elektrikçiye yeniletilir; arıza evin içinde olduğu için AEDAŞ aranmaz. Manavgat’ta arıza tespiti, priz değişimi ve pano yenileme gibi işlerin kapsamı ve keşif süreci, Manavgat elektrikçi hizmetinde anlatılır.
Manavgat’ta acil elektrikçiye nasıl ulaşılır?
Manavgat ve Side’de evin içindeki acil elektrik arızalarında Ustam Sensin’e telefon veya WhatsApp’tan ulaşılır; Ustam Sensin acil arızalara öncelik verir ve en kısa sürede kendi elektrikçisini gönderir. Acil durumlarda hizmet çoğu zaman aynı gün verilir. Acil olmayan işlerde ev 24-48 saat içinde ziyaret edilir; siteden talep bırakan kişi aynı gün aranır. Sokaktaki ve şebekedeki arızalar ise AEDAŞ’ın Alo 186 hattına bildirilir.
Ustam Sensin’in elektrikçileri kimlik, yetkinlik ve referans kontrolünden geçmiştir. Ev sahibinin elektrikçi araması gerekmez; işe uygun elektrikçiyi Ustam Sensin seçer ve gönderir, bütün koordinasyonu da kendisi yürütür. Keşif ücretsizdir ve sorun önce yerinde değerlendirilir. Keşiften sonra net fiyat yazılı olarak bildirilir; sürpriz masraf çıkmaz.
Ustam Sensin acil arızaların yanında elektrik tesisatı yenileme, proje çizimi ve enerji verimliliği danışmanlığı gibi planlı işleri de üstlenir. Örneğin panosunda kaçak akım rölesi bulunmayan eski bir evde tadilat yapılacaksa elektrik tesisatının yenilenmesi de aynı plana alınır. Elektrik altyapısının tadilattaki sırası da ev tadilatında dikkat edilmesi gerekenler arasında yer alır.
Sigorta atması tehlikeli mi?
Sigortanın atması, hattı aşırı akıma karşı koruyan bir güvenlik tepkisidir; asıl tehlike, sigortayı attıran nedenin giderilmemesidir. Sigortayı kaldırıp tutmaya zorlamak hattı korumasız bırakır. Sigortayı daha yüksek amperli bir sigortayla değiştirmek de kablonun taşıyabileceğinden fazla akıma izin verebilir; sigorta değerini kablo kesitine göre elektrikçi seçer.
Evde kimse yokken kaçak akım rölesi neden atar?
Evde kimse yokken atan kaçak akım rölesinin nedeni, sürekli prize bağlı kalan bir cihaz ya da nem alan bir hat olabilir. Buzdolabı, şofben, kombi ve dış mekân aydınlatması bu yüzden ilk kontrol edilen yerlerdir. Röle yağmurdan sonra atıyorsa dış mekândaki priz ve buatlar nem açısından incelenir.
Elektrik direği arızası nereye bildirilir?
Elektrik direği ve sokaktaki hat arızaları Manavgat’ta AEDAŞ’ın Alo 186 hattına bildirilir. Kopmuş veya sarkan bir kabloya yaklaşılmaz. Can güvenliğini tehdit eden bir durum varsa 112 de aranır.
Elektrik sayacı arızalıysa ne yapılır?
Sayacın ekranı yanmıyorsa, sayaç hasarlıysa veya sayaç yanlış ölçüyor gibi görünüyorsa durum AEDAŞ’a bildirilir. AEDAŞ, sayaç değişikliği taleplerini de kabul eder. Sayacın içine abone veya elektrikçi tarafından müdahale edilmez.
Elektrik arızası numarası kaç?
Manavgat dahil Antalya, Burdur ve Isparta’da elektrik arızası numarası AEDAŞ’ın Alo 186 hattıdır. Arızalar AEDAŞ 186 mobil uygulamasından ve AEDAŞ’ın web formlarından da bildirilebilir. Planlı kesintiler AEDAŞ Elektrik Kesinti Haritası’nda yayımlanır.